حجاب در شریعت اسلام
اسلام كه آخرین آیین الهى و بالطبع كامل ترین دین است و براى همیشه و همه بشریت، از طرف خداوند عالم، نازل شده است، لباس را «هدیه الهى» معرفى نموده و وجوب پوشش زنان را با تعدیل و انتظام مناسبى به جامعه بشرى ارزانى داشته است. از انحرافات و یا افراط و تفریطهایى كه پیرامون پوشش زنان وجود داشته است اجتناب نموده و در تشریح قانون، حدّ و مرزى متناسب با غرایز انسانى را در نظر گرفته است.
در حجاب اسلامى، سهل انگارى هاى مضر و سختگیرى هاى بى مورد، وجود ندارد. حجاب اسلامى آن گونه كه غرب تبلیغ مى كند، به معناى حبس زن در خانه یا پرده نشینى و دورى از شركت در مسائل اجتماعى نیست؛ بلكه بدین معناست كه زن در معاشرت خود با مردان بیگانه، موى سر و اندام خود را بپوشاند و به جلوه گرى و خودنمایى نپردازد.
با توجّه به غریزه قدرتمند جنسى، احكام و دستورهاى اسلام، تدابیرى است كه خداوند براى تعدیل و رام كردن و همچنین ارضاى صحیح این غریزه، تشریح فرموده است.
 
حجاب در قرآن كریم
در قرآن كریم، آیاتى چند به طور صریح، در مورد وجوب حجاب و حد و كیفیت آن نازل شده است. در سوره نور، طى آیه مفصّلى آمده است:
«... و به مردان مؤمن بگو كه چشم هاى خود را فروپوشند و نیز دامان خویش را، كه براى ایشان پاكیزه تر است. همانا خداوند به آنچه انجام مى دهند، آگاه است. و به بانوان با ایمان بگو چشم هاى خود را فرو پوشند و عورت هاى خود را از نگاه دیگران پوشیده نگاه دارند و زینت هاى خود را جز آن مقدارى كه ظاهر است، ننمایند و زینت هاى خود را آشكار نسازند، مگر براى شوهرانشان، پدرانشان، پدر شوهرانشان، پسران همسرانشان، برادرانشان، پسر برادرانشان، زنان هم كیششان، كنیزانشان، مردان سفیهى كه تمایلى به زنان ندارند، و یا كودكانى كه از امور جنسى بى اطلاع اند (غیر ممیز). و پاهاى خود را بر زمین نكوبند تا زینت هاى پنهانشان آشكار شود. و همگى به سوى خداوند بازگردید، اى مؤمنان! باشد كه رستگار شوید».(23)
همچنین در سوره احزاب آمده است:
«اى پیامبر! به همسران و دختران خویش و بانوان با ایمان بگو كه روپوش خود را برگیرند تا به عفاف و حُریّت شناخته شوند و مورد آزار و تعرّض هوسرانان قرا نگیرند و خداوند، آمرزنده و مهربان است».(24)
«اى زنان پیامبر! شما اگر تقوا داشته باشید، همانند دیگران نیستید. بنا براین، هرگز نرم و نازك با مردان، سخن مگویید تا آن كه دلش بیمار است، به طمع افتد. بلكه متین و نیكو سخن بگویید و خانه را منزلگاه خویش قرار دهید و هرگز مانند دوره جاهلیت نخستین،(براى نامَحرمان) آرایش و خودآرایى نكنید و نماز را برپا دارید و زكات را بپردازید و از خدا و رسولش اطاعت نمایید».(25)
 
حجاب در روایات
پیامبر گرامى اسلام(ص) و معصومین(ع) علاوه بر تأكیداتى كه بر رعایت حجاب داشته اند، با ارائه دستورالعمل هایى، جامعه اسلامى را به سوى تهذیب و پاكى، رهنمون گشته اند كه در این قسمت، برخى از آنها را نقل مى كنیم.
 
پرهیز از پوشش بدن نما و نازك
روزى، اسماء - كه خواهر زن پیامبر بود - ، با جامه بدن نما و نازكى به خانه پیامبر آمد. پیامبر، روى خود را از او برگرداند و فرمود:
اى اسماء! زن، وقتى به حدّ بلوغ رسید، نباید جایى از بدن و اندامش دیده شود، مگر صورت و دست ها».(26)
 
نهى از آرایش و استعمال عطر در خارج از خانه
پیامبر، در ضمن حدیثى، نهى فرمودند از این كه زن، براى دیگران، خود را بیاراید، و فرمود: «اگر براى غیر شوهر، خود را آرایش نمود، لازم است خداوند او را با آتش بسوزاند».(27)
 
پرهیز زنان از شبیه ساختن خود به مردان
پیامبر(ص) فرمود:
خداوند، مردانى را كه شبیه زن مى شوند و زنانى را كه خود را شبیه مرد قرار مى دهند، نفرین كرده است».(28)
امام باقر(ع) نیز، در ضمن حدیثى فرمودند:
«جایز نیست كه زن، خود را شبیه مرد نماید؛ زیرا پیامبر، مردانى را كه مشابه زنان مى شوند و همچنین زنانى كه خود را شبیه مردها قرار مى دهند، نفرین كرده است».(29)
در قرآن و روایات، علاوه بر دستورهایى كه در مورد حفظ حجاب زنان آمده است، مسئولیت هایى نیز به مردان واگذار شده است كه ذیلاً به آنها اشاره مى گردد:
 
عفّت نسبت به زنان مردم
پیامبر فرمود:
«نسبت به زنان مردم، عفیف باشید تا زنان شما عفیف بمانند».(30)
دورى از چشم چرانى
از امام صادق(ع) نقل شده كه مى فرماید:
«چشم چرانى، تیرى است مسموم از تیرهاى شیطان؛ چه بسا، نگاهى كه حسرت هاى طولانى را درپى دارد».(31)
 
در نگاه فقیهان و دانشمندان مسلمان
همان طور كه اشاره شد، حجاب، از ضروریات اسلام است و تمام فِرَق اسلامى، آن را واجب مى دانند، و در این كه زنان باید به هنگام اداى نماز و در حضور مردان بیگانه، موى سر و تمامى اندام خود را به استثناى صورت و دست ها (از مچ به پایین) بپوشاند، اتفاق نظر دارند؛ البته شافعیان و برخى از علماى شیعه پوشاندن صورت را نیز در حضور بیگانگان، لازم شمرده اند.
پایان این نوشتار را به پرسشى از امام خمینى(ره)، در مورد حجاب و حد آن، و پاسخ ایشان، كه مى تواند نشانگر نظرات دانشمندان مسلمان باشد، اختصاص مى دهیم:
آیا حجاب از ضروریات اسلام است و منكر آن و كسانى كه به این دستور الهى مخصوصاً در جامعه اسلامى بى اعتنایى مى كنند، چه حكمى دارند؟
اصل حكم حجاب از ضروریات است و منكر آن، حكمِ منكر ضرورى را دارد و منكر ضرورى، محكوم به كفر است، مگر این كه معلوم باشد كه منكر خدا یا رسول نیست.
حدود حجاب اسلامى براى بانوان چیست؟ براى این منظور، لباس آزاد و شلوار و روسرى كفایت مى كند؟ و اصولاً چه كیفیتى در لباس و پوشش زن در برابر افراد نامحرم باید رعایت شود؟
واجب است تمام بدن زن بجز قرص صورت و دست ها تا مچ، از نامحرم پوشیده شود و لباس مذكور اگر مقدار واجب را بپوشاند، مانعى ندارد؛ ولى پوشیدن چادر، بهتر است و از لباس هایى كه توجّه نامحرم را جلب كند، باید اجتناب شود.(32)
 
بررسى نهایى
 حجاب در ادیان دیگر، نسبت به اسلام از شدّت بیشترى برخوردار بوده است. به طور مثال، پوشاندن صورت، گرچه در زمان زرتشت معمول نبوده و بعد از او در میان زرتشتیان معمول شده است، اما  چادر و روبنده از اركان اخلاقى مسیحیان و یهودیان محسوب  شده است؛ درحالى كه بنابر نظر اكثر فقهاى اسلامى، پوشاندن صورت واجب نیست. لزوم كناره گیرى كامل زن در حیض در دین زرتشت، محق دانستن مرد در طلاق زنى كه صدایش در كوچه شنیده شده بدون پرداخت مهریه از طرف دین یهود، ركن بودن چادر و روبند و ذكر نام آن دو به طور صریح در كتاب مقدّس مسیحیان و وجوب سكوت زن نزد بیگانه و در كلیسا از طرف مسیحیت، بهترین گواه بر این مطلب است.
بنابراین، نه تنها اسلام واضع قانون حجاب نبوده است، بلكه در جهت جلوگیرى از افراط و تفریطهایى كه در طول تاریخ در مورد حجاب به وجود آمده بود، به قانونمند كردن و تنظیم آن همت گماشته است و آن را به صورتى متعادل، صحیح و متناسب با فطرت انسانى زن و غیرتمندى مرد، ارائه نموده است.
 
منبع: حجاب در ادیان الهى، على محمدى، انتشارات اشراق